O naturze bogów

Autor: Marek Tulliusz Cyceron

bowiem wszystkich tych filozofów obalają nie
tylko zabobon, zawierający w sobie czczy lęk przed
bogami, ale i religię, która polega na pobożnym od-
dawaniu czci bóstwom. A czyż nie odrzucili bez
reszty całej religii ci, którzy wysunęli twierdzenie,
że wszelka wiara w nieśmiertelność bogów została
wymyślona przez mędrców ze względu na dobro
państwa, iżby obywateli, których do wypełniania
obowiązków nie może skłonić rozum, zmusiła do
tego religia? A cóż można powiedzieć o Prodyku
z Ceos? Czy dowodząc, że między bogów zaliczono
wszystkie rzeczy, które okazały się pożyteczne dla
życia ludzkiego, pozostawił on jakieś miejsce dla
religii? No, a czyż nie wyzbyli się wszelkiej religij-
ności ci, którzy nauczają, że do rzędu bogów pod-
niesiono po śmierci dzielnych, sławnych lub obda-
rzonych wielkimi zdolnościami ludzi i że ich to właś-
nie mamy zwyczaj czcić, błagać i uwielbiać? Po-
gląd ten został rozwinięty zwłaszcza przez Euheme-
rosa, którego tłumaczył i naśladował między innymi
nasz Enniusz. Euhemeros opisał nawet śmierć i po-
grzeby poszczególnych bóstw. Czy trzeba więc uwa-
żać, że utwierdził on religię, czy że całkiem i do-
szczętnie obalił? Pomijam ową świętą i czcigodną
Eleusis, „gdzie ludzie z najodleglejszych krańców
świata zapoznają się z tajemnicami religijnymi"; po-
zostawiam na boku


Strony: