O naturze bogów

Autor: Marek Tulliusz Cyceron

Marek Piso, żadna ze szkół filozo-
ficznych, które cieszą się dziś szacunkiem, nie by-
łaby pozbawiona tutaj swego rzecznika.
Kotta zaś na to: Jeżeli — rzecze — dzieło naszego
Antiocha, które niedawno przysłał on obecnemu tu
Balbusowi, mówi prawdę, to nie masz przyczyny
pragnąć obecności twego przyjaciela Pisona. Antio-
chus bowiem jest zdania, że stoicy i perypatetycy
zgadzają się ze sobą co do istoty rzeczy, a różnią
się jedynie w słowach. Chciałbym dowiedzieć się,
Balbusie, co sądzisz o tym dziele.
— Ja? — odpowiedział tamten. — Dziwię się, że
tak bystry człowiek, jak Antiochus, nie dostrzegł za-
sadniczej różnicy między stoikami a perypatetykami.
Wszak pierwsi odróżniają postępki cnotliwe (ho-
nesta) od pożytecznych (commoda) nie tylko z nazwy,
lecz i pod względem istoty, drudzy natomiast mie-
szają postępki cnotliwe z pożytecznymi, jak gdyby
różniły się one nie rodzajem, a tylko wielkością
i stopniem. A przecież nie jest to mała jeno nie-
zgodność w słowach, lecz ogromna rozbieżność
rzeczowa! Wszelako o tym kiedy indziej. Teraz zaś,
jeśli wam to odpowiada, powróćmy do tego, cośmy
zaczęli.
— I owszem, bardzo mi to dogadza — rzekł
Kotta. — Lecz iżby ten, co właśnie nadszedł —
ciągnął dalej patrząc się na mnie — był świadom,
o co nam chodzi, pragnę przypomnieć, że mówi-

Strony: